Ακτινοθεραπεία του Καρκίνου του Ορθού•

Η μακρά χημειοακτινοθεραπεία διαρκεί συνήθως περίπου 5 έως 5,5 εβδομάδες.

Η ακτινοθεραπεία χορηγείται καθημερινά, από Δευτέρα έως Παρασκευή, και συνδυάζεται με χημειοθεραπεία που δρα ως ακτινοευαισθητοποιός, συνήθως με καπεσιταβίνη ή 5-FU.

Μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας ακολουθεί διάστημα αναμονής πριν από το χειρουργείο, ώστε να δοθεί χρόνος στον όγκο να ανταποκριθεί.

Η βραχεία ακτινοθεραπεία χορηγείται συνήθως σε 5 συνεδρίες.

Μπορεί να ακολουθηθεί από άμεσο χειρουργείο ή από χημειοθεραπεία πριν από το χειρουργείο, ανάλογα με το θεραπευτικό πλάνο.

Η επιλογή μεταξύ μακράς χημειοακτινοθεραπείας και βραχείας ακτινοθεραπείας εξαρτάται από:

• το στάδιο της νόσου
• τα ευρήματα της MRI
• την απόσταση από τον σφιγκτήρα
• τον κίνδυνο θετικού χειρουργικού ορίου
• τη γενική κατάσταση του ασθενούς
• τον στόχο της θεραπείας

Σε ορισμένους ασθενείς, μετά από νεοεπικουρική θεραπεία, ο όγκος μπορεί να εξαφανιστεί πλήρως κλινικά και απεικονιστικά.

Σε πολύ επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να συζητηθεί στρατηγική παρακολούθησης χωρίς άμεσο χειρουργείο, γνωστή ως watch and wait.

Η στρατηγική αυτή δεν είναι κατάλληλη για όλους και απαιτεί:

• πλήρη κλινική ανταπόκριση
• έμπειρη πολυεπιστημονική ομάδα
• στενή παρακολούθηση
• συχνές ενδοσκοπήσεις
• MRI πυέλου
• κλινική εξέταση

Στόχος είναι, όταν είναι ασφαλές, να αποφευχθεί η χειρουργική επέμβαση και πιθανώς η μόνιμη στομία, χωρίς να μειωθεί η πιθανότητα ελέγχου της νόσου.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, αν ο ασθενής οδηγηθεί πρώτα σε χειρουργείο και η ιστολογική εξέταση δείξει παράγοντες αυξημένου κινδύνου, μπορεί να χρειαστεί μετεγχειρητική ακτινοθεραπεία ή χημειοακτινοθεραπεία.

Τέτοιοι παράγοντες μπορεί να είναι:

• θετικά ή πολύ κοντινά χειρουργικά όρια
• διήθηση λεμφαδένων
• διήθηση πέρα από το τοίχωμα του ορθού
• λεμφαγγειακή ή περινευρική διήθηση
• ανεπαρκής αριθμός εξετασθέντων λεμφαδένων
• διάτρηση ή υψηλός κίνδυνος τοπικής υποτροπής

Στόχος της μετεγχειρητικής θεραπείας είναι να μειωθεί η πιθανότητα επανεμφάνισης της νόσου στην πύελο.

Αξονική τομογραφία σχεδιασμού

Πριν ξεκινήσει η ακτινοθεραπεία γίνεται ειδική αξονική τομογραφία σχεδιασμού.

Ο ασθενής τοποθετείται στην ίδια θέση που θα έχει καθημερινά στη θεραπεία. Σε ορισμένες περιπτώσεις δίνονται οδηγίες για την πλήρωση της ουροδόχου κύστης ή για την προετοιμασία του εντέρου, ώστε η θέση των οργάνων να είναι όσο γίνεται πιο σταθερή.

Σχεδιασμός θεραπείας

Ο ακτινοθεραπευτής ογκολόγος σχεδιάζει:

• τον όγκο ή την περιοχή όπου βρισκόταν ο όγκος
• το μεσοορθό
• τους λεμφαδένες της πυέλου όταν χρειάζεται
• τα φυσιολογικά όργανα που πρέπει να προστατευθούν

Στη συνέχεια ο ακτινοφυσικός δημιουργεί το πλάνο θεραπείας.

Καθημερινή θεραπεία

Η θεραπεία γίνεται συνήθως καθημερινά, από Δευτέρα έως Παρασκευή.

Πριν από κάθε συνεδρία γίνεται έλεγχος της θέσης με απεικονιστική καθοδήγηση, όπως Cone Beam CT.

Η ακτινοβολία δεν πονάει, δεν φαίνεται και δεν γίνεται αισθητή.

Οι παρενέργειες εξαρτώνται από τη δόση, την περιοχή θεραπείας, τον συνδυασμό με χημειοθεραπεία και τη γενική κατάσταση του ασθενούς.

Εντερικά συμπτώματα

Μπορεί να εμφανιστούν:

• διάρροια
• συχνότερες κενώσεις
• βλέννα
• αίσθημα επιτακτικότητας
• κοιλιακές κράμπες
• ερεθισμός του ορθού

Ουρολογικά συμπτώματα

Μπορεί να εμφανιστούν:

• συχνουρία
• κάψιμο στην ούρηση
• επιτακτικότητα
• νυκτουρία

Δερματικός ερεθισμός

Το δέρμα στην περιοχή της πυέλου ή γύρω από τον πρωκτό μπορεί να ερεθιστεί, να κοκκινίσει ή να γίνει ευαίσθητο.

Κόπωση

Η κόπωση είναι συχνή και συνήθως βελτιώνεται σταδιακά μετά το τέλος της θεραπείας.

Σεξουαλική και αναπαραγωγική λειτουργία

Η ακτινοθεραπεία στην πύελο μπορεί να επηρεάσει τη σεξουαλική λειτουργία και τη γονιμότητα.

Στους άνδρες μπορεί να εμφανιστεί στυτική δυσλειτουργία. Στις γυναίκες μπορεί να εμφανιστούν κολπική ξηρότητα, στένωση ή δυσφορία κατά τη σεξουαλική επαφή.

Σε νεότερους ασθενείς, είναι σημαντικό να συζητηθεί η διατήρηση γονιμότητας πριν από την έναρξη της θεραπείας.

• Διατηρείτε καλή ενυδάτωση.
• Ενημερώστε τον γιατρό σας για έντονη διάρροια, αιμορραγία, πυρετό ή πόνο.
• Ακολουθείτε τις οδηγίες για διατροφή και προετοιμασία κύστης/εντέρου.
• Αποφύγετε πολύ λιπαρά, καυτερά ή ερεθιστικά τρόφιμα αν επιδεινώνουν τα συμπτώματα.
• Συνεχίστε ήπια φυσική δραστηριότητα, εφόσον το επιτρέπει η κατάστασή σας.
• Μην χρησιμοποιείτε αλοιφές στην περιοχή θεραπείας χωρίς οδηγία της ιατρικής ομάδας.

Μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας, η παρακολούθηση περιλαμβάνει:

• κλινική εξέταση
• κολονοσκόπηση ή ορθοσκόπηση
• MRI πυέλου όταν χρειάζεται
• αξονικές τομογραφίες
• μέτρηση CEA
• αξιολόγηση συμπτωμάτων και λειτουργικότητας

Η παρακολούθηση είναι ιδιαίτερα σημαντική σε ασθενείς που ακολουθούν στρατηγική watch and wait.

Η ακτινοθεραπεία με κάνει ραδιενεργό;

Όχι. Η εξωτερική ακτινοθεραπεία δεν σας κάνει ραδιενεργό.

Πονάει η ακτινοθεραπεία;

Όχι. Η ακτινοβολία δεν γίνεται αισθητή κατά τη διάρκεια της συνεδρίας.

Θα χρειαστώ στομία;

Όχι πάντα. Η ανάγκη για προσωρινή ή μόνιμη στομία εξαρτάται από τη θέση του όγκου, την απόσταση από τον σφιγκτήρα, την ανταπόκριση στη θεραπεία και το είδος του χειρουργείου.

Μπορεί να αποφευχθεί το χειρουργείο;

Σε επιλεγμένες περιπτώσεις με πλήρη κλινική ανταπόκριση μετά από νεοεπικουρική θεραπεία μπορεί να συζητηθεί watch and wait. Η απόφαση πρέπει να λαμβάνεται με μεγάλη προσοχή από εξειδικευμένη ομάδα.

Ο καρκίνος του ορθού είναι μια νόσος στην οποία η σωστή σταδιοποίηση και ο προσεκτικός σχεδιασμός της θεραπείας έχουν καθοριστική σημασία.

Η σύγχρονη θεραπεία συνδυάζει μαγνητική τομογραφία υψηλής ακρίβειας, χειρουργική, χημειοθεραπεία και ακτινοθεραπεία με εξατομικευμένο τρόπο.

Η νεοεπικουρική θεραπεία και η TNT έχουν βελτιώσει σημαντικά τα αποτελέσματα, μειώνοντας τον κίνδυνο τοπικής υποτροπής και αυξάνοντας σε ορισμένες περιπτώσεις την πιθανότητα διατήρησης του σφιγκτήρα ή ακόμη και αποφυγής χειρουργείου με αυστηρή παρακολούθηση.