Η ακτινοθεραπεία χρησιμοποιεί ακτίνες Χ υψηλής ενέργειας για να καταστρέψει τα καρκινικά κύτταρα.
Στον καρκίνο του προστάτη μπορεί να χορηγηθεί:
- στον προστάτη
- στους πυελικούς λεμφαδένες
- στην κοίτη του προστάτη μετά από χειρουργείο
- σε μεταστάσεις
Οι σύγχρονες τεχνικές ακτινοθεραπείας επιτρέπουν τη χορήγηση υψηλών δόσεων με μεγάλη ακρίβεια, προστατεύοντας όσο γίνεται περισσότερο την ουροδόχο κύστη, το ορθό και τους γύρω φυσιολογικούς ιστούς.
Σύγχρονες τεχνικές ακτινοθεραπείας
Σήμερα χρησιμοποιούνται τεχνικές όπως:
- IMRΤ - VMAT/RapidArc
- IGRT
- SBRT - Στερεοτακτική Ακτινοθεραπεία Σώματος (5 συνεδρίες)
- υποκλασματοποιημένη ακτινοθεραπεία (20 συνεδρίες)
Η καθημερινή επιβεβαίωση της θέσης του προστάτη με Cone Beam CT και τεχνικές IGRT επιτρέπει μεγαλύτερη ακρίβεια και μείωση των παρενεργειών.
Σε ορισμένες περιπτώσεις τοποθετούνται markers ή χρησιμοποιούνται τεχνικές ελέγχου της κίνησης του προστάτη.
Διαδικασία ακτινοθεραπείας
Αξονική τομογραφία σχεδιασμού
Πριν ξεκινήσει η θεραπεία γίνεται ειδική αξονική τομογραφία σχεδιασμού.
Ο ασθενής τοποθετείται στην ίδια θέση που θα έχει καθημερινά στις θεραπείες. Δίνονται οδηγίες σχετικά με την πλήρωση της ουροδόχου κύστης και το άδειασμα του ορθού, ώστε η θέση του προστάτη να είναι όσο γίνεται πιο σταθερή.
Σχεδιασμός θεραπείας
Ο ακτινοθεραπευτής ογκολόγος σχεδιάζει:
- τον προστάτη ή την κοίτη του προστάτη
- τους λεμφαδένες, όταν χρειάζεται
- τις μεταστάσεις όταν πρόκειται για SBRT ολιγομεταστατικής νόσου
- τα φυσιολογικά όργανα που πρέπει να προστατευθούν
Στη συνέχεια, ο ακτινοφυσικός δημιουργεί το πλάνο θεραπείας.
Καθημερινή θεραπεία
Οι συνεδρίες γίνονται συνήθως καθημερινά, από Δευτέρα έως Παρασκευή.
Ανάλογα με το πρωτόκολλο, η συνολική διάρκεια μπορεί να είναι:
- περίπου 4–8 εβδομάδες
- ή πολύ μικρότερη σε επιλεγμένα SBRT πρωτόκολλα
Πριν από κάθε θεραπεία γίνεται έλεγχος θέσης με Cone Beam CT.
Η θεραπεία δεν πονάει και διαρκεί λίγα λεπτά.
Πιθανές παρενέργειες της ακτινοθεραπείας
Οι περισσότερες παρενέργειες είναι παροδικές και βελτιώνονται σταδιακά μετά το τέλος της θεραπείας.
Ουρολογικά συμπτώματα
- συχνουρία
- κάψιμο στην ούρηση
- νυκτουρία
- επιτακτικότητα ούρησης
- αδύναμη ροή ούρων
Εντερικά συμπτώματα
- συχνότερες κενώσεις
- ήπια διάρροια
- φούσκωμα
- ερεθισμός του ορθού
- σπανιότερα μικρή ποσότητα αίματος
Κόπωση
Μπορεί να εμφανιστεί ήπια κόπωση κατά τη διάρκεια της θεραπείας.
Στυτική δυσλειτουργία
Ορισμένοι ασθενείς μπορεί να εμφανίσουν διαταραχές στύσης μήνες ή χρόνια μετά τη θεραπεία.
Ο κίνδυνος εξαρτάται επίσης από:
- την ηλικία
- τη συνολική κατάσταση υγείας
- τη λήψη ορμονοθεραπείας
- την προϋπάρχουσα λειτουργία
Οδηγίες κατά τη διάρκεια της ακτινοθεραπείας
- Πίνετε αρκετά υγρά.
- Ακολουθείτε τις οδηγίες για την κύστη και το έντερο πριν από κάθε θεραπεία.
- Περιορίστε καφέ, αλκοόλ και πολύ καυτερά φαγητά αν επιδεινώνουν τα συμπτώματα.
- Συνεχίστε ήπια φυσική δραστηριότητα.
- Ενημερώστε τον γιατρό σας για νέα συμπτώματα ή επιδείνωση των ενοχλημάτων.
Παρακολούθηση μετά τη θεραπεία
Μετά το τέλος της θεραπείας γίνεται τακτική παρακολούθηση με:
- PSA
- κλινική εξέταση
- απεικονιστικές εξετάσεις όταν χρειάζεται
Το PSA συνήθως μειώνεται σταδιακά μετά την ακτινοθεραπεία και μπορεί να χρειαστούν μήνες ή χρόνια μέχρι να φτάσει στο χαμηλότερο επίπεδό του.
Συχνές ερωτήσεις
Η ακτινοθεραπεία με κάνει ραδιενεργό;
Όχι. Η εξωτερική ακτινοθεραπεία δεν σας κάνει ραδιενεργό.
Πονάει η θεραπεία;
Όχι. Η ακτινοβολία δεν γίνεται αισθητή κατά τη διάρκεια της συνεδρίας.
Θα μπορώ να εργάζομαι;
Πολλοί ασθενείς συνεχίζουν να εργάζονται κανονικά κατά τη διάρκεια της θεραπείας.
Είναι η ακτινοθεραπεία εξίσου αποτελεσματική με το χειρουργείο;
Σε πολλές περιπτώσεις εντοπισμένου καρκίνου του προστάτη, η ακτινοθεραπεία και το χειρουργείο έχουν παρόμοια ποσοστά ελέγχου της νόσου.
Συμπέρασμα
Ο καρκίνος του προστάτη είναι σήμερα μια νόσος με πολύ μεγάλες θεραπευτικές δυνατότητες, ιδιαίτερα όταν διαγιγνώσκεται έγκαιρα.
Η σύγχρονη ακτινοθεραπεία επιτρέπει εξαιρετικά ακριβή θεραπεία με υψηλά ποσοστά ίασης και περιορισμένες παρενέργειες, αποτελώντας μία από τις βασικές θεραπευτικές επιλογές για πολλούς ασθενείς.